Είχαμε σκοπό να μιλήσουμε αν όχι για την ναυαρχίδα του Ελληνικού ερυθρού κρασιού, για το πιο βαρύ του καταδρομικό, για το θωρηκτό Αβέρωφ του Ελληνικού Αμπελώνα, ανήμερα του Αγίου Γεωργίου του οποίου φέρει και το όνομα. Λίγο η ανοιξιάτικη ραστώνη, λίγο η μεταπασχαλινή τεμπελιά, λίγο ότι παραφάγαμε και παραήπιαμε, το αμελήσαμε. Βάζουμε λοιπόν στην επανάληψη το ederlezi όπως λένε την γιορτή του ΄Αη Γιώργη οι Βαλκάνιοι Μουσουλμάνοι Ρομά, το Djurdjevdan όπως την αποκαλούν οι ορθόδοξοι χριστιανοί Σέρβοι, το του Άη Γιωρκού που τραγουδάνε τα αδέρφια μας από την Κύπρο, και το Αγιέ μου Γιώρ αφέντη όπως τραγουδάνε οι πρόσφυγες από την Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη, έτσι για την έμπνευση και μόνο, και πάμε να θυμηθούμε λίγα πράγματα γι’ αυτόν τον ευγενή ήρωα του Ελληνικού αμπελώνα που μαζί με το ξινόμαυρο διεκδικούν την πρωτοκαθεδρία των ερυθρών ποικιλιών. Κι αν το ξινόμαυρο βασιλεύει στο βορρά, το Αγιωργήτικο δεσπόζει στην Νότια Ελλάδα και ιδίως στην Πελοπόννησο.

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

                Βαθύ μπλέ τσαμπί με μικρές σφαιρικές ρώγες και ιδιαίτερα παχύ φλοιό πλούσιο σε ανθοκυάνες. Η χαρισματική αυτή ποικιλία που λόγω του ιδιαίτερα βαθιού χρώματος της θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ακόμη και για βαφή υφασμάτων, έχει βελούδινη επιδερμίδα και εξαιρετική γεύση που την κάνει περιζήτητη. Όταν καλλιεργείται σωστά, με σεβασμό,  και στο κατάλληλο terroir δίνει πολύ ισορροπημένα και στρόγγυλα κρασιά, με ιδιαίτερη αρωματική ένταση, με φρουτώδη αρώματα, κυρίως σκούρων βατόμουρων και φρούτων του δάσους, κερασιού, φράουλας, ίσως βύσσινου, όταν περνάει από βαρέλι διαλέγει, θα έλεγε κανείς, τα ευγενή αρώματα των μπαχαρικών, έχει καλό σώμα. Αυτό όμως που το ξεχωρίζει σαν ποικιλία και του δίνει αυτή την επιλεξιμότητα και την δυναμικότητα ακόμη περαιτέρω εξέλιξης, και το κάνει ανταγωνιστικό με τις πασίγνωστες και καταξιωμένες διεθνείς ερυθρές ποικιλίες, είναι ο γενικός βαθμός ισορροπίας που έχουν τα κρασιά από αγιωργήτικο.

ΑΜΠΕΛΟΤΟΠΙΑ, TERROIR ΝΕΜΕΑΣ

                Η οινική πατρίδα του Φλιάσιου Οίνου όπως τον αποκαλούσαν στην αρχαιότητα είναι η αμπελουργική ζώνη της ΝΕΜΕΑΣ, όπου καλλιεργείται ως Π.Ο.Π. οίνος. Αυτή είναι η μεγαλύτερη σε έκταση και μια από τις παλαιότερες αμπελουργικές Π.Ο.Π ζώνες της Ελλάδος (1971). Ακόμα δε και το όνομα της αυτή η ευγενής ερυθρή ποικιλία το οφείλει στο όνομα της Νεμέας κατά τους Βυζαντινούς χρόνους και τους χρόνους της Τουρκοκρατίας που τότε λεγότανε Άγιος Γεώργιος. Το κρασί της κωμόπολης  Αγίου Γεωργίου λοιπόν πήρε και το όνομα της περιοχής παραγωγής του και έτσι έφθασε σε εμάς ο περίφημος και πανάρχαιος Φλιάσιος Οίνος ως αγιωργήτικο. Λόγω δε του περίφημου άθλου του Ηρακλή που σκότωσε το λιοντάρι της Νεμέας που τρομοκρατούσε την περιοχή, η πιο ποιητική ονομασία του αγιωργήτικου, για εμάς τους αθεράπευτα ρομαντικούς, είναι και «αίμα του Ηρακλή». Μάλιστα πέρα από τον φόνο του λιονταριού της Νεμέας, η περιοχή συνδέεται και με άλλο άθλο του Ηρακλή, την μάχη του στην λίμνη Στυμφαλία με τις «Στυμφαλίδες Όρνιθες». Φαίνεται ο αρχαίος μας ημίθεος συνήθιζε τα Σαββατοκύριακα να κάνει τα θελήματα του ξαδερφούλη του Ευρυσθέα και να βγαίνει για κυνήγι στην περιοχή. Ως ημίθεος δε που ήταν, δεν πήγαινε για λαγό, για πέρδικες και τσίχλες, αλλά για φονικά υπερφυσικά λιοντάρια και αρπακτικά πτηνά μεγέθους F16. Μετά το κυνήγι όλοι ξέρουν ότι ένα καλό στιφάδο, ένα μαγειρευτό κόκκινο αγριογούρουνο, οι περδικούλες οι βουνίσιες σαλμί, λατρεύουν μια καλή «ΝΕΜΕΑ» και στο «σβήσιμο» και στο “άναμμα”. Και Φλιάσιο οίνο έπινε και ο ήρωάς μας όταν άφηνε το ρόπαλο και έπιανε το ποτήρι ή καλύτερα τον κύλικα.

                Χαρακτηριστικά του terroir της αμπελουργικής ζώνης της Νεμέας είναι οι δροσεροί Βοριάδες, οι ευχάριστες θερμοκρασίες που καθιστούν ομαλή την ωρίμανση. Οι διακυμάνσεις δε του υψομέτρου στην μεγαλύτερη αυτή αμπελουργική ζώνη από κάμπο , λόφο, υψίπεδο, σε βουνό έχουν κάνει πολλούς να την παραλληλίζουν με την Βουργουνδία και την Τοσκάνη. Από το 1971 λοιπόν η Νεμέα και το αγιωργήτικο βαδίζουν χέρι χέρι ως Π.Ο.Π. δίδυμο. Η Νεμέα είναι όπως προείπαμε η μεγαλύτερη σε έκταση αμπελουργική ζώνη της Ελλάδος και απαρτίζεται από 16 κοινότητες. Εκτείνεται από τον κάμπο μέχρι και τους πρόποδες του Κυλλήνιου όρους σε τρεις ζώνες παραγωγής:

1. ΠΕΔΙΝΗ ΖΩΝΗ που περιλαμβάνει την κοιλάδα Νεμέας , την αρχαία Νεμέα, την περιοχή των αρχαίων Κλεωνών, την περιοχή του Λεοντίου περιοχές δηλαδή πεδινές καθώς και τα χαμηλότερα των πλαγιών με υψόμετρα που κυμαίνονται από 200 με 350 μέτρα
2. ΗΜΙΟΡΕΙΝΗ ΖΩΝΗ , βουνοπλαγιές δηλαδή στο Κούτσι και στη Δάφνη με υψόμετρο από 300 μέχρι 600 μέτρα
3. ΟΡΕΙΝΗ ΖΩΝΗ κοιλάδες στα υψίπεδα Ασπροκορφής, Ασπρόκαμπου, στο Ψάρι, στο Κεφαλάρι και στις πλαγιές στο Καστράκι, στον Μπόζικα και στην Τιτάνη με υψόμετρα που κυμαίνονται από 600 μέχρι 800 μέτρα

Αντιλαμβάνεται κανείς εύλογα ότι αυτή η ιδιαίτερα μεγάλη ποικιλομορφία στο terroir της Νεμέας ,με διαφορετικά υψόμετρα, διαφορετική έκθεση και εδάφη δίνει στο Αγιωργήτικο την δυνατότητα να διαπρέπει «εντός έδρας» με την δυνατότητα παραγωγής μεγάλης διαφοροποίησης στους τύπους, στα είδη κρασιών και φυσικά και στην ποιότητα τους.

Ιδανική εκπροσώπηση τα βαθύχρωμα κρασιά της Νεμέας λοιπόν βρίσκουν στις λοφοπλαγιές της μεσαίας, της ημιορεινής δηλαδή ζώνης. Στα χαμηλότερα υψόμετρα όπου κυριαρχούν τα πλουσιότερα εδάφη, τα σταφύλια ωριμάζουν πιο γρήγορα με αποτέλεσμα να φτάνουμε σε υψηλό αλκοολικό δυναμικό της τάξης του 14 με 15%. Λόγω δε αυτής της δυνατότητας για σταφύλια με υψηλή περιεκτικότητα σε σάκχαρα η αρχική Π.Ο.Π. ονομασία της Νεμέας, που περιοριζόταν σε ξηρά κρασιά, επεκτάθηκε για να συμπεριλάβει και τους περισσότερους λιαστούς, φυσικά γλυκείς οίνους. Στην υψηλή, ορεινή ζώνη όπου επικρατούν δροσερότερες θερμοκρασίες ευνοείται η ανάπτυξη χαρακτηριστικών αρωμάτων κόκκινων φρέσκων φρούτων στο αγιωργήτικο , γεγονός που το κάνει ιδανικό για την παραγωγή ευχάριστων, δροσερών, ροζέ κρασιών αλλά και φρέσκων ερυθρών δεξαμενής που μπορούν να κυκλοφορήσουν  στην αγορά μέσα στην ίδια χρονιά παραγωγής, γεγονός πολύ σημαντικό για την οικονομία χρόνου και χρήματος ενός οινοποιείου.

                Πέρα από την Νεμέα το Αγιωργήτικο καλλιεργείται με συνέπεια και με παραγωγή ποιοτικών οίνων και στην υπόλοιπη Πελοπόννησο, και στην Αττική, καθώς και στους Νομούς Καβάλας , Δράμας και Χαλκιδικής της Μακεδονίας.  

ΕΙΔΗ ΚΡΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΙΚΟΣ ΟΙΝΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ

                Το κύριο προτέρημα λοιπόν του Αγιωργήτικου ως ποικιλία που είναι ο ισορροπημένος χαρακτήρας των οίνων που παράγονται από αυτό είναι και το γενεσιουργό αίτιο ενός ακόμη σημαντικού όπλου στη φαρέτρα του, του πολυποίκιλου δυναμικού του. Από την ερυθρή λοιπόν αυτή ποικιλία μπορούν να παραχθούν πολλαπλών τύπων κρασιά: 1) Αφρώδη με φρεσκάδα 2) Ροζέ με φρουτώδη  αμιγή χαρακτήρα, χυμώδη με αρμονία φρούτου και αλκοόλης και ικανοποιητικής οξύτητας στο στόμα 3) Μαλακά και χυμώδη, ζουμερά φρέσκα ερυθρά με οινοποίηση μόνο σε δεξαμενή, με βαθύ χρώμα, έντονα αρώματα φρέσκων κόκκινων μούρων και μαλακές τανίνες 3) πληθωρικά ερυθρά παλαίωσης σε βαρέλια δρύινα με όγκο και πυκνότητα, πλούσιο σώμα, ώριμες τανίνες και υψηλότατης ποιότητας. Στο βαρέλι άλλωστε το αγιωργήτικο βρίσκει περιθώρια για ανάπτυξη πολυπλοκότερου αρωματικού μπουκέτου με την προσθήκη γλυκών μπαχαρικών και ακόμη πιο συμπυκνωμένου, κατεργασμένου θα έλεγε κανείς φρούτου  4) επιδόρπιοι , λιαστοί  φυσικά γλυκείς οίνοι, θεκτικότατοι, πλούσια και σύνθετα αρωματικοί και πολύπλοκοι γευστικά, και πέρα από τις ανωτέρω μονοποικιλιακές εκδοχές του, συμμετέχει άνετα σε υπέροχα blends με Cabernet Sauvignon , με Syrah. Αντιλαμβάνεται λοιπόν κανείς ότι πέρα από τα άλλα ποιοτικά του χαρακτηριστικά υπεροχή ως ποικιλία του δίνει και ο ιδιαίτερα πολυδυναμικός “versatile” χαρακτήρας. Στο στόμα δε ως ποικιλία έχει μια καθαρότητα , μια αρμονία χαρακτηριστική που μερικοί την παρομοιάζουν με μια πανέμορφη γαλήνια θάλασσα.

ΚΑΤΑΓΩΓΗ

Δίκαια λοιπόν το Αγιωργήτικο είναι και επίσημα μια από τις τέσσερεις ποικιλίες επίσημους πρεσβευτές του Ελληνικού κρασιού στο εξωτερικό. Το αγιωργήτικο λοιπόν στην αρχαιότητα λεγόταν Φλιάσια σταφυλή και το κρασί που παραγόταν από αυτό Φλιάσιος οίνος λόγω της αρχαίας Φλίας. O ευγενής λοιπόν οινικός μας ήρωας με το όνομα ενός από τους μεγαλύτερους αγίους της χριστιανοσύνης, το αιμοαίματο με τον μυθικό ημίθεο Ηρακλή έλκει την πανάρχαια καταγωγή του από την Αρχαία Φλία, την Αργολίδα και την Κορινθία. Και πέρα φυσικά από τον Ηρακλή, την Νεμέα, που επί Βυζαντίου μετονομάστηκε σε Αη Γιώργης, και σήμερα πάλι σε Νεμέα σίγουρα απολάμβαναν Φλιάσιο οίνο και οι Δαναοί , οι Μυκηναίοι βασιλείς και οι Αργείοι αφειδώς και χωρίς αιδώ.

ΑΜΠΕΛΟΥΡΓΙΚΑ

Ως ποικιλία είναι παραγωγική όταν καλλιεργείται σε γόνιμα εδάφη αλλά είναι ταυτόχρονα και ευαίσθητη στον περονόσπορο, στο ωίδιο (μπάστρα) και στον βοτρύτη. Η καλλιέργεια της ευνοείται σε ασβεστώδη εδάφη με μεσαία η και ελαφρά σύσταση, σε σχήμα κυπέλλου παλιότερα αλλά σήμερα καλύτερα σε αμφίπλευρο γραμμικό (Royat). Επιδέχεται βραχύ κλάδεμα καρποφορίας. Είναι όψιμο, οι οφθαλμοί του αρχίζουν να βλασταίνουν στα τέλη του Μάρτη και η τεχνολογική και φυσική του ωρίμανση ανάλογα με το αμπελοτόπι και την χρονιά κυμαίνεται από τα μέσα και τέλη του Σεπτέμβρη μέχρι τις αρχές του Οκτώβρη. Ως πολυκαλλιεργημένη ποικιλία ίσως και την πιο καλλιεργημένη στην Ελλάδα παρουσιάζει και λόγω της καθυστέρησης της επιστημονικής αμπελουργίας και ταυτοποίησης των ποικιλιών στην Ελλάδα , μεγάλη κλωνική διαφοροποίηση στα αμπελογραφικά χαρακτηριστικά του. Μάλιστα ακόμη και στην ιδιαίτερη του πατρίδα την αμπελουργική ζώνη της  Νεμέας, την μικρή Βουργουνδία, την Τοσκάνη της Πελοποννήσου, όπως πολλοί την παραλληλίζουν (έχουμε ακόμα πολλά ψωμάκια να φάμε ακόμη και σαν αστείο) λόγω των λόφων της και της ποικιλομορφίας του εδάφους, παρουσιάζει μια κλωνική ποικιλία αλλά πλέον 6 κλώνοι έχουν επικρατήσει. Τα κύρια χαρακτηριστικά δε του καλύτερου και επικρατέστερου κλώνου είναι η πρωιμότερη κατά 15 ημέρες περίπου ωρίμανση του και η υψηλότερη περιεκτικότητα σε ανθοκυάνες. Η υψηλή περιεκτικότητα και η ποιότητα των ανθοκυάνων δε αποτελεί και χαρακτηριστικό της ταυτότητας του αγιωργήτικου. Στη Νεμέα έχει αυτή την σκούρη κόκκινη επιδερμίδα, το βαφικό σχεδόν χαρακτήρα που το κάνει να παράγει καρπό και κρασί με ποιότητα περιζήτητη και σε άλλες περιοχές της Ελλάδος. 

ΟΙΝΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ KAI ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΜΠΕΛΟΥΡΓΙΚΗ ΖΩΝΗ ΝΕΜΕΑΣ

                H αμπελουργική ζώνη της Νεμέας αποτελείται από την πόλη της Νεμέας και 17 χωριά της ευρύτερης αυτής πέριξ περιοχής που παρουσιάζουν πέρα από οινικό και ιδιαίτερο αρχαιολογικό, θρησκευτικό, γαστρονομικό και φυσιολατρικό ενδιαφέρον. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά.

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ  

Εκεί βρίσκουμε το από τον 6^ο π.Χ. αιώνα ιερό του Δία όπου διεξάγονταν οι Νέμεοι Πανελλήνιοι αγώνες το οποίο έχει αναστηλωθεί. Στο κοντινό μουσείο μπορεί κανείς να θαυμάσει ευρήματα από τους πρωτοελλαδικούς έως τους παλαιοχριστιανικούς χρόνους. Υπάρχουν χρυσά κοσμήματα του 15^ου αιώνα π.Χ. Στο αρχαίο στάδιο της Νεμέας δε εξακολουθούν και σήμερα ανά τετραετία να διεξάγονται αθλητικοί αγώνες. Δίπλα δε στην πόλη της Νεμέας, στο χωριό Αηδόνια έχουν ανασκαφεί 20 θολωτοί τάφοι του 16^ου και του 13^ου αιώνα π.Χ. Μπορεί κάποιος πολύ κοντά να επισκεφθεί τον αρχαίο ναό του Ηρακλή στις αρχαίες Κλεωνές όπου τιμούνταν ο ημίθεος για την νίκη του επί του λιονταριού της Νεμέας. Σήμερα δε το σημείο αποτελεί και αφετηρία αγώνα δρόμου 7,5 χιλιομέτρων σε ανάμνηση της διαδρομής του αρχαίου μυθικού ήρωα για να σκοτώσει τον λέοντα. Πολύ κοντά είναι και τα ερείπια της αρχαίας Φλίας  όπου παράγονταν ο περίφημος «Φλιάσιος» οίνος και η αρχαία Τιτάνη. Σε ένα τέταρτο με το αυτοκίνητο απόσταση από την Νεμέα βρίσκεται ο καταπληκτικός αρχαιολογικός χώρος των Μυκηνών, της κυρίαρχης δύναμης του ομηρικού κόσμου και πατρίδας του Αγαμέμνονα. Σε απόσταση δε λιγότερο από μια ώρα μπορεί κανείς να επισκεφθεί την αρχαία Κόρινθο, την αρχαία Σικυώνα, την Τίρυνθα.

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

Σε απόσταση μόλις 2,5 χιλιομέτρων μπορεί κανείς να επισκεφτεί το μοναδικής ομορφιάς Μοναστήρι της Παναγιάς του Βράχου στο λόφο Πολυφέγγους νοτιοδυτικά της Νεμέας, όπου υπάρχουν εντυπωσιακές αγιογραφίες του 17^ου αιώνα. Μετά από μια δύσκολη και λίγο περιπετειώδη ανάβαση,  αυτοί  που τους αρέσει ο περίπατος και έχουν μια σχετικά καλή φυσική κατάσταση μπορούν να επισκεφτούν κάποια ξωκκλήσια της παλαιάς αυτής εποχής που είναι καλά διατηρημένα. Στην πόλη της Νεμέας βρίσκεται και το ιερό ναϋδριο του Αγίου Γεωργίου που έχει κτιστεί τον 14^ο με 15^ο αιώνα. Το ξωκκλήσι αυτό έδωσε και  το όνομά του στην βυζαντινή Νεμέα, στο οποίο οφείλεται και η ονομασία της ποικιλίας σταφυλιού αγιωργήτικο. Στα 17 χωριά της αμπελουργικής ζώνη της Νεμέας πέρα από το οινικό τους ενδιαφέρον και τον αρχαιολογικό και θρησκευτικό τουρισμό τους, μπορεί κανείς να χαμηλώσει τους ρυθμούς ζωής του έστω και για λίγο απολαμβάνοντας τον καφέ του στις γραφικές τους πλατείες με τα αιωνόβια πλατάνια, ή να πιει και ένα ουζάκι με μεζέ. Δεν λείπουν βέβαια και οι παραδοσιακές ταβέρνες με εξαιρετικές τιμές και στο φαγητό και στο κρασί εννοείται.

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ  

                Όπως προαναφέραμε η περιοχή έχει ένα πολύ ιδιαίτερο γεωγραφικό ανάγλυφο, με κοιλάδες, λόφους , βουνά, και μεγάλες υψομετρικές διαφορές και εκθέσεις στον ήλιο. Χαρακτηριστικό είναι δε ότι το Δυτικό μέρος της αμπελουργικής ζώνης της Νεμέας υπάρχουν χρονιές που λαμβάνει ακόμα και 100 χιλιοστά περισσότερα βροχής ετησίως από το Ανατολικό της μέρος. Δεν υπάρχει παρόμοιο τοπίο στην υπόλοιπh Ελλάδα. Η έκταση δε των 25.000 στρεμμάτων του αμπελώνα της Νεμέας δεν απαντάται σε άλλα μέρη στον κόσμο, π.χ. στην Τοσκάνη στην Ιταλία στην Βουργουνδία, στην Γαλλία, γι’ αυτό και κάποιοι οινόφιλοι την αποκαλούν με μια υπερβολή και μικρή Βουργουνδία όπως έχουμε πει. Στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν δύο σπάνιοι καταρράκτες ενώ και ο ποταμός Ασωπός προσφέρει ευκαιρίες για ράφτιγκ , κανώ καγιάκ, και μπορεί κάποιος να κάνει μια καλή ανάβαση αναζητώντας τις κρυστάλλινες πηγές του. Στην ευρύτερη περιοχή  μπορεί κάποιος να αναζητήσει και άλλο άθλο του Ηρακλή και να επισκεφθεί την Στυμφαλία λίμνη που δεσπόζει στο ορεινό τοπίο και ως υδροβιότοπος προστατεύεται από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο περιοχών Natura. Σε απόσταση δε μερικών χιλιομέτρων μπορούν οι λάτρεις των λιμνών να επισκεφθούν και την πανέμορφη περιοχή του Φενεού και την Λίμνη Δόξα στην Κορινθία. Στη Στυμφαλία δε υπάρχει και μουσείο περιβάλλοντος όπου μπορεί κανείς να δει καλύτερα τις ιδιαιτερότητες του φυσικού τοπίου και την αλληλεξάρτηση της φύσης. Η λειτουργία του μουσείου αποσκοπεί στην διάσωση της γνώσης για την παραδοσιακή τεχνολογία της περιοχής και την ιδιαίτερη σημασία της οικολογικής αξίας της περιοχής της Στυμφαλίας και του όρους Ζήρεια. Η περιοχή της Στυμφαλίας είναι η μεγαλύτερη υδατική λεκάνη της Πελοποννήσου και ο πιο Νότιος υδροβιότοπος της Βαλκανικής Χερσονήσου.

Πληροφορίες και καθοδήγηση για τα οινοποιεία της περιοχής μπορεί κανείς να αναζητήσει στον ΣΥΝΔΕΣΜΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ Π.Ο.Π. ΝΕΜΕΑΣ στην ΝΕΜΕΑ ΤΚ 20500 τηλ. 27460 22487

ΓΕΥΣΤΙΚΟΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ ΜΕ ΑΓΙΩΡΓΗΤΙΚΟ (PAIRINGS)

Η ροζέ του εκδοχή συνδυάζεται κάλλιστα με σαλάτες, πίτσα, ζυμαρικά, λαδερά, χορτόπιτες , φοκάτσια. Ένα φρέσκο ερυθρό δεξαμενής συνδυάζεται καλύτερα με ορεκτικά πιάτα κρεατικών, ψαρικών, μαγειρευτών με ανάλαφρες σάλτσες και μακαρόνια με κιμά. Μια παλαιωμένη σε βαρέλι Νεμέα, (αυτές αγαπάμε και προτιμάμε εμείς) μάχεται επάξια ως άλλος Ηρακλής με πληθωρικές πικάντικες σάλτσες, κοκκινιστό μοσχαράκι, στιφάδο κυνήγι, λουκάνικο χωριάτικο, μουσακά, burgers. Οι επιδόρπιοι γλυκείς οίνοι με σοκολάτα, με σοκολάτα κουβερτούρα, σοκολατόπιτες , σοκολατίνες, αποξηραμένα βερύκοκα, δαμάσκηνα, αποξηραμένη παπάγια, ξηρούς καρπούς, μια καλή black forrest.

Τώρα που καλοκαιριάζει λοιπόν και η Πελοπόννησος είναι προορισμός που τα έχει όλα , ας μην αναζητήσουμε μόνο παραλίες αλλά ας ψάξουμε για δροσιά και αγιωργήτικο στα γραφικά χωριά της αμπελουργικής ζώνης της Νεμέας που πέρα από το «αίμα του Ηρακλή» έχουν και τόσα άλλα να μας δώσουν.